| |
Kadınlık hormonu olan
östrojen ve progestronun üretimin azalmasına bağlı adetin kesilmesi
durumudur.
Doğal menopoz 40–55
yaşları arasında ortaya çıkar. Ortalama menopoz yaşı 50 kabul edilir.
Menopoz yaşının;
Irk
Sosyo-Ekonomik Durum
Gebelik Sayısı
Doğum Kontrol Hapı
Kullanımı
Eğitim
Fiziksel Özellikler
Alkol Tüketimi
İlk Adet Görme Yaşı
Son gebelik tarihi ile
ilgisi YOKTUR
MENOPOZ KAÇA AYRILIR?
Doğal Menopoz: Östorejen
hormonunun yeterli üretilmediği zaman doğal menopoz meydana gelir.
Cerrahi Menopoz: Yumurtalıkların
ve rahmin ameliyatla alınması sonucu ortaya çıkar ve bu ameliyatlara
HİSTEREKTOMİ denilir.
MENOPOZ TANI VE TEDAVİSİ
Menopozun olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesinin en önemli ön
koşulu tanısının en erken aşamada konulup erken tedaviye başlanmasıdır.
Çünkü menopozdaki kayıplar ilk yıllarda en fazladır.40 yaşından sonra 1
yıl süreyle adet görmeyen ve yakınmaları da olan bir kadın başka
araştırma yapılmaksızın menopozda kabul edilebilir. Menopoza geçiş
döneminde, gebelik ve düzensiz kanamaya neden olan kötü huylu
hastalıklar ayırt edilmelidir. Bunun için seyrek adet gören, ateş basma,
çarpıntı, terleme ve psikolojik değişiklikleri olan bir kadının adetin
3. günü alınan kanında, yumurtalıkları uyaran hormon(FSH, LH) düzeyleri
artmışsa tanı daha kesin ve erken konmuş olur ve tedavi de hemen
başlanabilir. Düzensiz (genellikle seyrek) adet gören bir kadında FSH 40
pg/ml üzerinde ise menopoz tanısı kesinlikle konur.FSH değerinin 25-40
pg/ml arasında olması halinde menopoza giriş sürecinin başladığı ancak
seyrek de olsa yumurtlama ve gebelik de olabileceği düşünülür.Ancak her
durumda gebelik ve düzensiz kanamaya neden olan diğer hastalıklar
gebelik testi,ultrasonografi ve endometrial biopsi (kürtaj) vb ile
araştırılmalıdır.
MENOPOZDA OLUŞAN FİZYOLOJİK VE PSİKOLOJİK DEĞİŞİKLİKLER
Menopoz döneminde kadınlarda fizyolojik ve psikolojik anlamda
birçok değişiklik gözlenilmektedir:
-Ateş basma,
terleme, çarpıntı
-Uykusuzluk, sinirlilik,(ruhsal çöküntü) depresyon, unutkanlık,
halsizlik, çabuk sinirlenme
-Bazen cinsel istekte (libido) azalma
-Kemik erimesi(osteoporoz)
-Damar sertliği (ateroskleroz) gelişme eğilimi
-Cinsel organlarda çekilme(atrofi) ,kuruluk, ağrılı ilişki
-İdrar kaçırmaya kadar varan idrar yollarında atrofi ortaya çıkmaktadır.
MENOPOZDA UYGULANACAK
TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Hormonla
Tedavi
Başlıca bozukluk veya eksiklik östrojen hormonun azalması olduğundan,
temel tedavi de östrojen hormonu vermektir. Tanı konur konmaz eğer hasta
için sakıncaları yoksa;
-Ağızdan
-Cilte yapıştırılan bantlar veya sürülen jellerle
-Vajinal yolla
östrojeni yerine koyme tedavisine başlamak esastır.
Hormon Kullanımına Engel Oluşturan Durumlar:
-Yeni kalp krizi(miyokard enfarktüsü) geçirmiş olanlar
-Geçici iskemik atak
-Geçirilmiş inme (serebrovasküler olay),beyin damar tıkanıklıkları
-Karaciğer fonksiyonlarının bozuk olması
-Östrojen ile ilerleyen tümör varlığı(Meme, rahim)
-Tromboemboli (damariçi pıhtılaşma ile damar tıkanıklığı)
Dikkatli ve Kontrollü
Kullanılacak Durumlar:
-Kalpte iskemik hastalık(damar sertliğine bağlı beslenme bozukluğu)
-Hipertansiyon(yüksek tansiyon)
-Safra kesesi hastalıkları ve taş
-Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı)
-Hiperlipemi (kanda yağ,kolesterol, oranının yüksek olması)
-Migren tipi başağrıları
-Miyom(rahimde tümör)
Hormon
tedavisine başlanmadan önce,bu ilaçların olası yan etkileri ve uzun
yıllar kullanılmasına bağlı ortaya çıkabilecek durumlar hasta tarafından
bilinerek ,ön hazırlıklar yapılmalıdır.Ön araştırmalar:
-Genel vücut ve jinekolojik muyene,tansiyon ,kilo,ağırlık ölçümü
-Karaciğer fonksiyonları (kandaki karaciğer enzimleri,yağlar,kolesterol
ölçülür)
-Kan ve idrar tetkiki( genel kontrol)
-Servikal smear(Rahim ağzı kanserini araştırmak için alınan sürüntü)
-Mammografi (Meme kanseri taraması)
-Endometrial biopsi ve/veya vajinal ultrason ile endometrial kalınlık
ölçümü(rahim kanserini tarama)
-Açlık Kan Şekeri (Şeker hastalığı araştırılması)
-Elektrokardiografi (Kalpte kriz veya beslenme bozukluğu araştırılması)
-Gerekirse kemik yoğunluğu ölçümleri(kırıkları önlemek ve diğer
ilaçların gerekliliğinin araştırılması için)
Bu tetkikler hastanın durumuna göre en az 1 yıl aralıklarla tekrarlanır.
HORMONSUZ TEDAVİ
Genellikle direkt olarak menopoza karşı değil, oluşturduğu hastalıklara
(osteoporoz vb ) karşı kullanılan ilaç ve yöntemleri içerir.
-Kalsiyum desteği
-Bifosfonatlar
-D Vitamini
MENOPOZDA MUTLU YAŞAMIN
SIRLARI
Menopozda sadece tedavi olmak yetmiyor. Sağlıklı olmak için yapılması
gerekenler:
Sigara
içiliyorsa bırakılmalı
Düzenli
şekilde spor yapılmalı
Kolesterolü
düşük yiyecekler tüketilmeli
Kalsiyum
bakımından zengin yiyecekler tercih edilmeli
İdeal kilo
korunmalı |
Kadın
Hastalıkları
Doğum
Jinekolojik Ameliyatlar
Yenidoğan Yoğun Bakım
Menopoz
Kanser Tarama |